Let op met ETF’s in risicovolle sectoren
VFB-lid Bram Spruyt waarschuwt voor een nadeel aan ETF’s in bepaalde meer risicovolle sectoren. “Bij de winnaars profiteer je niet volledig van de rit naar boven en net dat is nodig om de verliezers goed te maken.”
Een van de redenen waarom ETF’s zo populair zijn, is dat ze toelaten op een goedkope manier risico’s te spreiden. Sommige beleggers hanteren ze daarom in het bijzonder om in ‘risicovolle’ sectoren te beleggen. Doorgaans is dat echter een slecht idee. Ik leg uit waarom en gebruik twee voorbeelden: juniorgoudmijnen en biotech.
Wie gelooft dat goud nog hoger gaat, koopt vaak goudmijnen in plaats van goud. Stijgen de kosten van een mijn niet mee met de goudprijs, dan explodeert de marge. Nog slimmer, denken sommigen, is om de kleinere goudmijnen te kopen. Daar zit de echte hefboom. Juniormijnen staan inderdaad bekend om hun spectaculaire rendementen. Een vondst, een vergunning of een overname en het aandeel verdubbelt. Of het verdwijnt. Want voor elke junior die een goudader aanboort, zijn er tien die vooral het spaargeld van hun aandeelhouders opboren. Daarom een ETF op juniormijnen: 110 bedrijven in één klik, risico gespreid, klaar.
Dat valt toch tegen. En daar zijn goede redenen voor. Eén ervan is ‘capping’. Een indexfonds mag niet te afhankelijk worden van één aandeel. De index achter de VanEck Junior Gold Miners ETF (GDXJ), bijvoorbeeld, begrenst het gewicht van de grootste twee aandelen op 8 procent (vanaf positie 7 mag het maximale gewicht van een aandeel niet hoger zijn dan 4,5%). Vanuit een veiligheidsperspectief is dat ideaal.
"Een junior die slaagt, wordt groot en verlaat daardoor vroeg of laat de junior index."
- Bram Spruyt
Maar denk even na over waarom je in juniors belegt: je aanvaardt dat de meesten het slecht zullen doen, omdat een paar winnaars zo spectaculair stijgen dat ze alle anderen irrelevant maken. Dat was het uitgangspunt. En net die winnaars worden door de capping afgeroomd. Niet meteen: een aandeel dat op 1% start, moet ongeveer negen keer harder stijgen dan de rest voor het tegen het plafond botst. Maar van de rit daarna profiteer je niet meer volledig en nét die is nodig om de verliezers goed te maken.
Erger is wat men het ‘afstudeerprobleem’ kan noemen. Een junior die slaagt, wordt groot en verlaat daardoor vroeg of laat de junior index. Dan verkoopt de ETF geen stukje van de winnaar, maar alles. Bovendien werd GDXJ zo populair dat hij te groot werd voor zijn eigen vijver. De index richtte zich aanvankelijk op het kleinste tiende van de goudmijnsector. Sinds 2017 is dat al het kleinste 40%. Wie in septebmer 2026 de grootste posities bekeek, vond Equinox Gold (7,1%), Evolution Mining (6,4) en Alamos Gold (5,7). Dat zijn miljardenbedrijven die men moeilijk juniormijnen kan noemen. Het resultaat: over tien jaar won de 'saaie' GDX met de grote mijnbouwers 192%, de juniorversie 168.
"Het gevolg is dat de ETF een sterk afgevlakt rendement oplevert. "
- Bram Spruyt
Wat is er risicovoller dan mijnen? Biotech is een redelijk antwoord. De iShares Nasdaq US Biotechnology UCITS ETF kent hetzelfde probleem als de juniormijnbouw ETF. Geen enkel aandeel mag boven 8% uitkomen, en enkel de vijf grootste bedrijven mogen meer dan 4% wegen. Een klein biotechbedrijf met een succesvolle fase-3-studie die vertienvoudigt, mag dus stijgen tot 4% en moet daarna eerst de halve sector voorbijsteken voor hij meer mag wegen. Eerlijkheidshalve: biotechwinnaars worden vaak overgenomen met een fikse premie. Die premie strijkt de ETF wel op. Het is dus geen gegarandeerde verliesmachine. Maar de machine werkt wel anders dan velen denken.
Sector-ETF's kunnen nuttig zijn. Maar als men die ETF’s gebruikt om te investeren in een sector waar je hoopt op een megawinnaar in een zee van verliezers, kan je echt de vraag stellen of dat wel een goed idee is. Die megawinnaar moet je kunnen laten lopen en dat is net vaak door de constructie van de ETF niet mogelijk. Het gevolg is dat de ETF een sterk afgevlakt rendement oplevert.
Kader: Extra informatie
Tip: de informatie rond capping staat doorgaans niet in de Essentiële Beleggersinformatie, maar in het jaarverslag van de ETF.
De tabel geeft nog een betere vergelijking voor de kosten en prestaties voor de twee genoemde ETF’s op goudmijnaandelen. De niet-junior variant (GDX) is goedkoper qua kosten en presteert op de meeste tijdskaders beter of minstens even goed dan de variant die junior goudmijnen (GDXJ) volgt.
|
Vergelijking kosten en prestaties junior versus algemene ETF op mijnbouw |
|||||||
|
|
|
TER |
Transactiekosten |
Prestaties |
|||
|
Ticker |
|
|
|
YTD |
1 jaar |
3 jaar |
5 jaar |
|
GDXJ |
Junior goudmijnen |
0,55% |
0,03% |
6,02% |
36,57% |
226,20% |
210,85% |
|
GDX |
Goudmijnen |
0,53% |
0,02% |
10,09% |
36,29% |
119,64% |
214,72% |
|
Cijfers: Essentieel informatiedocument en Just ETF (prestaties op 16/9/2026); transactiekosten zijn kosten voor het herschalen van de index. Ze worden verrekend in de koers van de ETF maar zitten niet in de TER. |
|||||||