“Europeanen zijn hun investeringscultuur kwijtgeraakt.”

Benoît Van den Hove, de topman van de Brusselse beurs, bespreekt het idee van een beleggersrekening en onderstreept daarbij het belang van financiële educatie. “Voordat mensen met vertrouwen kunnen beleggen, moeten ze begrijpen hoe beleggen werkt.”

Spaar- en beleggingsrekeningen staan opnieuw op de Europese agenda. In België zijn het afgelopen jaar verschillende voorstellen opgedoken, geïnspireerd op succesvolle modellen elders en met een gemeenschappelijke ambitie: burgers aanmoedigen om een groter deel van hun spaargeld te beleggen in aandelen van Europese beursgenoteerde ondernemingen.

Hoewel alle voorstellen hun eigen specifieke kenmerken hebben, zijn ze allemaal gericht op hetzelfde doel. En dat doel is tweeledig. Ten eerste moeten deze spaar- en beleggingsrekeningen dienen als een manier voor Europese huishoudens om financiële veerkracht op te bouwen voor hun langetermijnprojecten en hun pensioen. Ten tweede moet dit spaargeld worden gebruikt om Europese bedrijven te helpen bij de financiering van innovatie en ontwikkeling, zodat ze op internationale schaal concurrentieel kunnen blijven.

Maar het is niet voldoende om deze spaar- en beleggingsrekeningen in te voeren. Ze moeten ook effectief gebruikt worden door een breed publiek. En daarvoor is meer financiële geletterdheid nodig.

Europa heeft altijd een spaarcultuur gehad. En nog niet zo lang geleden had het ook een sterke beleggingscultuur. Aan het einde van de 19e eeuw en in de eerste helft van de 20e eeuw was het gebruikelijk om naar het postkantoor te gaan om een staatsobligatie te kopen, of naar de bank om aandelen te kopen in een spoorweg- of energiebedrijf. En dat was niet voorbehouden aan welgestelde gezinnen. Wie wat spaargeld had, belegde, omdat dat de enige manier was om op lange termijn een inkomen te verzekeren.

Sindsdien zijn de Europeanen deze investeringscultuur kwijtgeraakt. We zijn allemaal min of meer gewend geraakt aan een verzorgingsstaat die de taak op zich heeft genomen om onze toekomst veilig te stellen, belastingen te heffen en pensioenen uit te keren. Maar dat systeem heeft zijn grenzen bereikt. Overal in Europa worden er steeds minder kinderen geboren en zijn er steeds meer gepensioneerden.

Aangezien we steeds langer leven en er steeds minder mensen werken om ons sociale stelsel te financieren, moeten we ons allemaal op onze toekomst voorbereiden. We moeten allemaal beleggen.

Te veel mensen zien beleggen nog steeds als iets dat voorbehouden is aan experts, risiconemers of de vermogende. Die perceptie vormt een van de grootste belemmeringen voor een bredere deelname aan de kapitaalmarkten. Voordat mensen met vertrouwen kunnen beleggen, moeten ze begrijpen hoe beleggen werkt.

Financiële geletterdheid gaat veel verder dan het begrijpen van financiële terminologie. Het betekent het begrijpen van concepten zoals diversificatie, samengestelde rente, beleggen op de lange termijn, risico en rendement. Het betekent ook inzien dat beleggen en speculeren twee verschillende dingen zijn.

Een financieel geletterde bevolking is beter toegerust om weloverwogen beslissingen te nemen, zich voor te bereiden op het pensioen en haar eigen toekomst veilig te stellen. Tegelijkertijd draagt een grotere deelname aan de kapitaalmarkten ertoe bij dat spaargeld wordt ingezet voor productieve investeringen in Europese bedrijven en innovatie.

Beleid kan kansen scheppen om te beleggen. Educatie schept het vertrouwen om die kansen te grijpen. Daarom hebben we het Euronext Trading Game ontwikkeld. Het idee is simpel: gedurende een periode van enkele maanden stellen universiteitsstudenten virtuele portefeuilles samen en beheren deze aan de hand van realtime marktgegevens van onze markten. Zo doen ze in een risicovrije omgeving praktijkervaring op met beleggen. Maar wat nog belangrijker is: ze leren hoe de kapitaalmarkten werken en welke rol beleggen speelt bij het bereiken van financiële langetermijndoelen.