“Als het spannend voelt, doe je iets verkeerd”

VFB-bestuurder Tim Nijsmans (Vermogensgids) gunt ons een exclusieve inkijk in zijn nieuwe boek ‘Hangmatbelegger voor het leven’. In deze voorpublicatie leggen hij en co-auteur Yoran Brondsema uit hoe je ook vanuit je hangmatbelegger wat actief kunt beleggen. “Soms is het verstandiger om een klein beetje ruimte te geven aan jouw actieve instinct, in plaats van te doen alsof het niet bestaat.”

Een oom van Tim zei ooit: ‘Mooi boek, De hangmatbelegger, maar zo’n saaie manier van beleggen.’ Klopt helemaal. Het is een oersaaie manier van beleggen. Dat is ook precies de bedoeling. Als hangmatbeleggen spannend voelt, doe je waarschijnlijk iets verkeerd. Dan volg je je portefeuille te vaak op, heb je te geconcentreerde ETF’s gekocht of probeer je alsnog de markt te timen.

Maar we zijn geen robots. Het actieve instinct zit in bijna elke belegger. We willen iets doen. We willen gelijk krijgen. We willen het gevoel hebben dat we slimmer zijn dan de massa.

Tim ziet dat al sinds zijn tiener- en studentenjaren. Eerst via de ABSOC- studentenbeleggingsclub, later via zijn opleiding, zijn eerste jaren bij de bank, klassieke beleggingsclubs en de Facebookgroep Beleggen, waar hij als beheerder samen met meer dan 73.000 andere beleggers actief is. Daarnaast ontmoet hij actieve beleggers via de Vlaamse Federatie van Beleggers (VFB), waar hij bestuurslid is, en op nog veel andere plaatsen waar mensen met hun geld bezig zijn.

Eén ding blijft daarbij telkens terugkomen: we zijn allemaal bezig met de beurs. Met de koersen van aandelen en ETF’s. Ondanks de bergen aan data die aantonen dat de meeste beleggers een beter rendement zullen behalen met hangmatbeleggen, blijkt de markt loslaten voor veel beleggers een illusie. Hangmatbeleggen blijkt een vrij onnatuurlijke manier van beleggen. Als je dus toch die behoefte voelt, is het soms verstandiger om een klein beetje ruimte te geven aan dat actieve instinct, in plaats van te doen alsof het niet bestaat.

Gebruik het kern-satellietprincipe

De eenvoudigste manier om daar (een beetje) aan toe te geven is het kern-satellietprincipe. De kernportefeuille bevat je belangrijkste beleggingen. Voor een hangmatbelegger zijn dat brede, eenvoudige en goedkope ETF’s die je jarenlang kunt aanhouden. Dit is het saaie deel van je portefeuille, en dat is precies de bedoeling. De satellietportefeuille daarentegen gebruik je voor je eigen ideeën. Misschien geloof je sterk in een sector, wil je individuele aandelen selecteren of een beperkte positie in goud of crypto aanhouden. Hier mag je actiever beleggen en experimenteren.

Houd die satelliet wel bewust klein. Voor de ene belegger is dat 5% van de portefeuille, voor de andere 10%. Meer kan, maar dan moet je eerlijk zijn: hoe groter je satelliet, hoe minder hangmatbelegger je nog bent.

De grootste valkuil is dat je satellieten zich uiteindelijk beginnen te bemoeien met je kernportefeuille. Dan wordt je hangmat plots een schommelstoel. Klanten van Tim moeten soms na enkele jaren toe geven dat hun zorgvuldig geselecteerde aandelen minder hebben opgebracht dan hun saaie ETF’s. Dat hoort erbij. Misschien besluit je op termijn zelfs dat actief beleggen niets voor jou is. In dat geval kun je de satelliet gewoon laten opgaan in je kernportefeuille. En ja, zelfs Tim heeft een satellietportefeuille. Hij rekent alleen het rendement niet uit. Zo blijft het een hobby.

Houd je actieve portefeuille apart

Zet je actieve beleggingen liefst op een aparte rekening. Dat kan bij dezelfde broker, maar vaak is een andere broker nog beter. De fysieke scheiding helpt om de mentale scheiding te bewaren. Wil je geld verschuiven van je hangmatportefeuille naar je actieve portefeuille, dan moet je een extra handeling doen. Die barrière is nuttig. Ze geeft je tijd om na te denken.

Bovendien zijn sommige brokers en apps beter geschikt voor hangmatbeleggers, andere voor actieve beleggers. Wie veel transacties doet of opties gebruikt, let meer op transactiekosten en product aanbod. Wie hangmatbelegt, let meer op eenvoud, fiscale administratie en lage kosten voor periodieke aankopen. Vergelijk ook niet te vaak het rendement van je actieve portefeuille met je hangmatportefeuille. Dat is meestal niet goed voor je ego.

Gebruik een ETF-portefeuille als spiegel

Ben je klant bij een bank of private bank en wil je controleren of hun belofte van beter of veiliger beleggen standhoudt? Dan kun je naast je bestaande portefeuille een vergelijkbare ETF-portefeuille opzetten. Die goedkope ETF-portefeuille kun je vervolgens gebruiken als referentie om het rendement, de schommelingen en de kosten van je beheerder mee te vergelijken.

Nog een tip: vertel dit misschien niet meteen aan je private banker. Die wordt daar vaak wat zenuwachtig van. En eerlijk gezegd is het meestal ook niet geweldig voor zijn ego.

Vergelijk jezelf met een wereldwijde ETF

Wil je weten of al dat werk loont? Meet jezelf. Koop op het moment dat je met actief beleggen start ook een wereldwijde aandelen-ETF, of houd minstens een duidelijke benchmark bij. Zo zie je na enkele jaren of je de markt echt verslaat. Een rendement van 8% klinkt mooi. Maar als een wereldwijde ETF in dezelfde periode 10% opleverde, heb je eigenlijk achterstand opgelopen. En dan moet je ook nog de tijd meerekenen die je in analyses, nieuws en opvolging hebt gestoken. Actief beleggen kan intellectueel boeiend zijn. Maar wees eerlijk over het resultaat.

Meer kennis, minder risico?

Beleggen is een vreemd beestje. Bij de meeste zaken in het leven leiden extra werk, studie en ervaring tot een beter resultaat. Wie jarenlang piano oefent, speelt normaal beter dan iemand die pas begint. Wie elke dag traint, loopt sneller dan iemand die nooit sport. Wie zich jarenlang verdiept in een vak, wordt daar meestal beter in.

Bij beleggen werkt dat niet altijd zo. En dat voelt onnatuurlijk. Het lijkt logisch om te denken: die fondsbeheerder heeft economie gestudeerd, volgt de markt elke dag, leest jaarverslagen, spreekt met bedrijfsleiders en beschikt over dure databanken. Die zal toch wel beter beleggen dan iemand die gewoon een wereldwijde ETF koopt?

In de praktijk blijkt dat vaak niet het geval. Veel actieve fondsen worden beheerd door intelligente, ervaren en hardwerkende professionals. Toch slagen de meeste er na kosten niet in om hun benchmark op lange termijn te verslaan. Dat is geen verwijt aan die mensen. Het toont vooral hoe moeilijk het is om de markt consequent te kloppen.

Daarom verschuift het gesprek vaak naar risico. Als het rendement niet beter is, dan klinkt het argument dat actieve fondsen, private banks of beheerde portefeuilles je beter beschermen wanneer het slecht gaat op de beurs. Dat klinkt aantrekkelijk. Niemand houdt van dalingen. Een beheerder die zegt dat hij je portefeuille door moeilijke periodes zal loodsen, biedt gemoedsrust. Alleen moet je ook dat kritisch bekijken. Een portefeuille met minder aandelen en meer obligaties zal meestal minder schommelen dan een portefeuille die volledig uit aandelen bestaat. Maar dat kun je als hangmatbelegger ook zelf doen, met een eenvoudige combinatie van aandelen-ETF’s en obligatie-ETF’s.

De juiste vergelijking is dus niet: daalt dit fonds minder dan een wereldwijde aandelen-ETF? De juiste vergelijking is: daalt dit fonds minder dan een goedkope ETF-portefeuille met hetzelfde risicoprofiel? Vaak blijkt het verschil dan veel kleiner. Fondsen en beheerde portefeuilles schommelen niet noodzakelijk minder dan een vergelijkbare ETF-portefeuille met dezelfde verhouding tussen aandelen en obligaties. Alleen zijn ze meestal wel duurder.

Dat betekent niet dat begeleiding nooit nuttig is. Advies kan waardevol zijn wanneer het je helpt om je doelen scherp te krijgen, je risico juist in te schatten en je strategie vol te houden. Maar betaal dan voor advies, planning en gemoedsrust. Niet voor de illusie dat extra studie, dure rapporten of een actieve beheerder automatisch leiden tot meer rendement of minder risico.

Het boek van Tim en Yoran is te koop op onze website. Leden van VFB krijgen een korting: kijk snel in onze webshop.